Trồng nấm tại nhà (Phần 2): Từ hạt giống đến những chùm nấm đầu tiên

Ở bài trước, mình đã kể về lần đầu tự nhân giống nấm từ một lọ giống ban đầu sang những lọ hạt ngô.

Khi nhìn thấy những sợi tơ nấm trắng bắt đầu lan kín trong lọ, mình đã vui lắm. Nhưng đó mới chỉ là bước đầu.

Để có thể thu hoạch được những cây nấm đầu tiên, mình còn phải đưa chúng sang một "ngôi nhà" mới.

Đó là giá thể.

Mình chọn rơm cho mẻ đầu tiên

Lần này mình quyết định thử hai loại quen thuộc là nấm bào ngư xám (Austernseitling) và nấm sò vàng (Limonenseitling).

Hai loại nấm này rất thích phát triển trên rơm, nên mình cũng chọn rơm để bắt đầu thử nghiệm.

Mình không mua loại rơm đã được xử lý sẵn mà dùng đúng loại rơm mình có. Việc đầu tiên là cắt rơm thành từng đoạn khoảng 5 cm để sau này dễ nén vào xô, chai hoặc túi trồng.

Sau đó mình cho toàn bộ rơm vào một chiếc xoong lớn và luộc khoảng 90 phút.

Bước này giúp giảm rất nhiều vi sinh vật và nấm mốc có sẵn trong rơm, để tơ nấm của mình có nhiều cơ hội phát triển hơn.

Sau khi luộc xong, mình vớt rơm ra và để nguội hoàn toàn.

Đây cũng là lúc cần chú ý đến độ ẩm.

Nếu rơm quá khô thì tơ nấm sẽ phát triển chậm. Nếu quá ướt thì rất dễ bị nhiễm mốc.

Mình thường thử rất đơn giản.

Lấy một nắm rơm rồi bóp nhẹ. Nếu giữa các kẽ tay chỉ rơi xuống khoảng 2-3 giọt nước thì mình thấy vừa đẹp.

Xô nhựa, chai Coca-Cola và túi trữ đông

Đến phần chuẩn bị dụng cụ thì có lẽ sẽ khiến nhiều người bật cười.

Thật ra trên mạng có bán rất nhiều túi trồng nấm chuyên nghiệp. Nhưng mình là người mới. Mình không muốn đầu tư quá nhiều ngay từ đầu.

Mình thích thử nghiệm hơn.

Thế là mình tận dụng tất cả những gì có sẵn trong nhà.

Một vài chiếc xô nhựa.

Mấy chai Coca-Cola uống hết.

Và cả những túi trữ đông trong bếp.

Chúng vẫn hoạt động rất tốt.

Với xô và chai nhựa, mình dùng mũi khoan tạo những lỗ nhỏ khoảng 8 mm để sau này nấm có chỗ mọc ra ngoài.

Cấy giống vào giá thể

Sau đó bắt đầu công đoạn cấy giống.

Mình sát trùng tay thật kỹ trước khi làm. Nếu hôm nào cảm thấy chưa yên tâm thì mình đeo thêm găng tay.

Mình cố gắng thao tác nhanh nhất có thể để hạn chế vi khuẩn và bào tử nấm mốc trong không khí rơi vào giá thể.

Cách mình làm rất đơn giản.

Một lớp rơm.

Một lớp hạt giống.

Lại một lớp rơm.

Lại một lớp hạt giống.

Trong lúc cho vào xô hoặc túi, mình nén nhẹ từng lớp để giá thể chắc hơn một chút, nhưng cũng không ép quá chặt vì tơ nấm vẫn cần không gian để phát triển.

Khi hoàn thành, mình buộc kín túi hoặc đậy nắp xô.

Và từ đây bắt đầu giai đoạn mà mình luôn thấy thú vị nhất.

Thời gian chờ đợi

Đó là thời gian... chờ đợi.

Lúc này tơ nấm chưa cần ánh sáng. Nó chỉ cần sự ấm áp, ẩm vừa đủ và bóng tối.

Mình thường tưởng tượng giống như khi hạt giống còn nằm dưới lòng đất.

Nhiệt độ khoảng 20-24°C là mức mình dùng cho mẻ này. Mình đơn giản đặt tất cả vào một chiếc thùng giấy rồi để ở góc phòng.

Điều mình thích nhất là mỗi ngày đều có thể "đi thăm" chúng.

Vì chai Coca-Cola và túi đều trong suốt nên mình chỉ cần nhìn bằng mắt là biết tơ nấm đang phát triển đến đâu.

Nếu chẳng may thấy xuất hiện mốc xanh, mình sẽ cách ly ngay giá thể đó, hoặc bỏ đi nếu cần, để tránh lây sang các bịch khác.

May mắn là mẻ đầu tiên của mình đều phát triển rất đẹp.

Khoảng hai tuần sau, những sợi tơ trắng đã phủ kín gần như toàn bộ giá thể.

Lúc ấy mình biết rằng đã đến lúc chuyển sang giai đoạn tiếp theo.

Kích thích nấm ra quả thể

Đây là giai đoạn kích thích nấm ra quả thể.

Lúc này môi trường sống của nấm thay đổi hoàn toàn.

Thay vì tối và ấm, nấm bắt đầu cần:

• nhiệt độ mát hơn, khoảng 15-17°C
• độ ẩm cao
• có một chút ánh sáng
• và đặc biệt là có không khí lưu thông

Mình hay tưởng tượng lúc này giống như cây nấm đã mọc lên gần sát mặt đất. Nó cảm nhận được ánh sáng và "biết" rằng đã đến lúc phát triển thành những cây nấm hoàn chỉnh.

Để giữ độ ẩm, mình dùng bình phun sương và phun khoảng ba lần mỗi ngày.

Nhưng nếu chỉ phun nước rồi để ngoài không khí thì hơi nước sẽ bay mất rất nhanh. Vì vậy mình đặt cả giá thể vào một chiếc hộp lớn hơn, hé nắp một chút.

Nhờ vậy hơi nước giữ được lâu hơn mà không khí vẫn lưu thông.

Điều này rất quan trọng.

Nấm cũng cần oxy giống như chúng ta. Trong quá trình phát triển, chúng cũng thải ra CO₂. Nếu để quá kín, lượng CO₂ tích tụ nhiều thì nấm sẽ mọc không đẹp.

Mình thì còn tự chế một chiếc tủ trồng nấm để thử nghiệm.

Nhưng câu chuyện đó chắc mình sẽ dành cho một bài viết khác.

Những chùm nấm đầu tiên

Sau khi được chuyển sang môi trường phù hợp, mọi thứ diễn ra nhanh hơn mình tưởng.

Chỉ khoảng một tuần sau, những chồi nấm bé xíu bắt đầu xuất hiện.

Rồi gần như mỗi sáng thức dậy, mình đều thấy chúng lớn thêm một chút.

Có cảm giác như nấm lớn nhanh đến mức chỉ cần ngủ một giấc là chúng đã khác hẳn.

Khoảng 7 ngày sau khi xuất hiện chồi, mình đã có thể thu hoạch những chùm nấm đầu tiên.

Khoảnh khắc cắt cây nấm do chính tay mình nuôi lớn thật sự rất vui.

Có lẽ vì mình đã nhìn thấy toàn bộ hành trình của nó, từ một hạt giống nhỏ cho đến khi trở thành một bữa ăn trên bàn.

Nếu bắt đầu từ phôi nấm có sẵn

Nếu bạn thấy việc tự nhân giống nấm vẫn còn hơi khó, đừng lo.

Mình nghĩ hoàn toàn có thể bắt đầu bằng cách mua những bịch phôi nấm có sẵn.

Việc chăm sóc và quan sát chúng lớn lên cũng thú vị không kém.

Khi đã hiểu được nấm cần gì để phát triển, bạn có thể quay lại bài viết trước của mình về cách tự nhân giống.

Biết đâu, giống như mình, bạn sẽ phát hiện ra rằng trồng nấm không chỉ là một sở thích.

Mà còn là một niềm vui rất đặc biệt.

Mong bạn cũng sẽ có những mẻ nấm đầu tiên thật vui, và thật nhiều buổi thử nghiệm khiến mình cứ muốn ghé xem thêm một chút.